Nam bệnh nhân được đưa vào Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức sau tai nạn giao thông trong tình trạng nguy kịch, tổn thương phức tạp ở cả hệ tiết niệu và tiêu hóa.
Kết quả thăm khám xác định người bệnh bị chấn thương thận độ V - mức nặng nhất, với cuống thận đứt rời hoàn toàn, mạch máu dập nát, tĩnh mạch ngắn và mất đoạn niệu quản dài. Đồng thời, bệnh nhân còn vỡ tá tràng đoạn D2, hoại tử các đoạn D3 - D4 và tổn thương nhu mô tụy.
Chạy đua "thời gian vàng" để giữ lại quả thận
Trước tình trạng đặc biệt nghiêm trọng, các ê-kíp thuộc nhiều chuyên khoa gồm ghép tạng, tiết niệu, tiêu hóa và gây mê hồi sức đã nhanh chóng hội chẩn để tận dụng “thời gian vàng”. Phương án ghép thận tự thân được lựa chọn nhằm bảo tồn tối đa chức năng thận.
Trong quá trình phẫu thuật, quả thận được lấy ra khỏi cơ thể để xử lý ngoài cơ thể. Các bác sĩ tiến hành loại bỏ máu đông, cắt lọc toàn bộ phần mô dập nát, đồng thời sử dụng đoạn mạch từ người hiến chết não lưu trữ tại ngân hàng mô để tái tạo và kéo dài cuống mạch trước khi ghép lại cho chính bệnh nhân.
Với những tổn thương cuống thận nặng, nguy cơ phải cắt bỏ thận thường rất cao. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân được đưa tới cơ sở chuyên sâu trong khoảng 6–8 giờ đầu và có sự phối hợp đồng bộ giữa các chuyên khoa, khả năng bảo tồn thận vẫn có thể đạt được bằng kỹ thuật ghép tự thân.
Phối hợp liên chuyên khoa quyết định thành công ca mổ
Song song với đó, ê-kíp phẫu thuật tiêu hóa đã xử trí tổn thương đường tiêu hóa bằng cách cắt bỏ đoạn tá tràng hoại tử (D3–D4), sau đó nối quai hỗng tràng với đoạn D2 nhằm tái lập lưu thông tiêu hóa. Việc xử lý triệt để các tổn thương này đóng vai trò then chốt, bởi nếu dịch tiêu hóa tràn vào ổ bụng có thể gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng nặng và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả ghép thận.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tích cực, chức năng thận được bảo tồn, đã ăn uống trở lại và tình trạng dần ổn định.
Việc ghép thận tự thân hiện được áp dụng tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn, đặc biệt trong các trường hợp tổn thương động mạch thận phức tạp hoặc mất đoạn niệu quản dài. Ưu điểm của phương pháp này là sử dụng chính thận của người bệnh nên không cần dùng thuốc chống thải ghép.
Thành công của ca bệnh cho thấy vai trò quan trọng của việc phối hợp liên chuyên khoa trong xử trí các trường hợp đa chấn thương nặng tại những trung tâm ngoại khoa chuyên sâu.
Từ kỳ tích y khoa đến bài toán nguồn tạng hiến
Những năm gần đây, hoạt động ghép tạng tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của nền y học nước nhà. Trong đó, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khẳng định vai trò tiên phong không chỉ về số lượng mà còn ở độ phức tạp của các kỹ thuật ghép đa tạng hiếm, đồng thời tích cực chuyển giao công nghệ cho nhiều cơ sở y tế trên cả nước. Đây là thành tựu nhân văn quan trọng, mở ra cánh cửa hồi sinh cho hàng nghìn bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối.
Tuy nhiên, đằng sau những kỳ tích y khoa là một thực trạng đáng suy ngẫm: Việt Nam hiện có tỷ lệ ghép tạng cao nhất Đông Nam Á (hơn 1.000 ca/năm), nhưng tỷ lệ hiến tạng sau khi chết lại thuộc nhóm thấp nhất thế giới. Nguồn tạng hiến từ người chết não, chết tim vẫn vô cùng khan hiếm, chưa đáp ứng được nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng cao.
Nguyên nhân chính nằm ở việc thiếu hụt một hành lang pháp lý và cơ chế đãi ngộ rõ ràng cho hoạt động tư vấn, vận động hiến tạng. Hiện nay, các tổ tư vấn tại bệnh viện chủ yếu hoạt động tự phát, thiếu sự đào tạo bài bản và chế độ hỗ trợ phù hợp để duy trì đội ngũ chuyên trách.
Nhìn sang các quốc gia phát triển, đội ngũ tư vấn viên không chỉ là người truyền nối thông tin mà còn là mắt xích cốt lõi trong hệ thống y tế, giúp gia đình người bệnh hiểu rõ ý nghĩa cao đẹp của việc hiến tạng. Để ngành ghép tạng Việt Nam thực sự cất cánh và cứu sống được nhiều cuộc đời hơn nữa, việc nghiên cứu và áp dụng mô hình tư vấn chuyên nghiệp, song hành cùng các chính sách đãi ngộ thỏa đáng, là yêu cầu cấp thiết và là hướng đi bền vững cho tương lai.
