An toàn, văn minh tại lễ hội Đình, Chùa Nam Dư Thượng (Hà Nội)

Giữa chốn đô thị nhộn nhịp, có hai ngôi chùa, đình cổ ẩn mình trong khu dân cư đông đúc, đó là chùa Nam Dư Thượng (tên chữ là chùa Nghiêm Thống Tự) và ngôi đình Nam Dư Thượng nằm trên một mảnh đất cao ráo giữa làng, cách chùa Nam Dư Thượng khoảng 400 mét ở phía tây và cách sông Hồng khoảng 2km. 

Đây là hai ngôi chùa, đình cổ ở phường Vĩnh Hưng, Thành phố Hà Nội. Căn cứ trên tấm bia đá dựng tại chùa và các tài liệu thì chùa được xây dựng năm 1621 vào thời đầu Lê Trung Hưng. 

Đình và chùa Nam Dư Thượng là một di tích lịch sử văn hóa quan trọng, thờ hai vị Thành Hoàng là Minh Hoa An Quốc Đại Vương (cùng vợ là Hoàng Phi Trân) và Đương Thống Đại Vương (cùng vợ là Nguyệt Thái công chúa). Tương truyền, Minh Hoa An Quốc Đại vương là con vua Hùng Vương thứ 17, có công trong việc trị quốc an dân.

Trải qua 4 thế kỷ và đã được sửa chữa, tôn tạo nhiều lần nhưng chùa Nam Dư Thượng vẫn giữ được phong cách kiến trúc nghệ thuật truyền thống cuối thời Nguyễn đầy cổ kính, đẹp mà thanh tịnh.

Điều đặc biệt ở đình Nam Dư Thượng là dù trải qua hơn 400 năm với bao biến cố của lịch sử nhưng đình vẫn lưu giữ được nhiều cổ vật có giá trị nghệ thuật và lịch sử như: 1 bộ bát bửu, 1 hương án, 1 long đình, 2 bức hoành phi, 1 đỉnh đồng, 1 đôi hạc,... Đặc biệt còn có 2 cỗ kiệu lớn mang phong cách chạm khắc gỗ của cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn.

Do đó, đình, chùa Nam Dư Thượng không chỉ là ngôi chùa linh thiêng với những nét của lịch sử kiến trúc mà còn là niềm tự hào của nhiều người dân ở Hà Nội.

Để tưởng nhớ và tạ ơn các nữ thần có công xây dựng chùa và hai vị Thành Hoàng, vào mỗi dịp rằm tháng giêng hàng năm chùa Nam Dư Thượng lại tưng bừng mở hội rước lễ đầu xuân.

Cụ thể, ngày 2 và mùng 3/3 (tức 14 - 15 tháng giêng) vừa qua, Ban tổ chức lễ hội và đông đảo du khách đã cùng rước kiệu và các sính lễ từ Đình ra Chùa Nam Dư. Đây là nghi thức để thực hiện lễ cầu lộc, cầu tài, may mắn cho người dân.

Sau khi phần lễ thực hiện xong, hàng ngàn người dân đã cùng hòa mình vào không khí hội với nhiều trò chơi dân gian như đấu vật, chèo cây chuối, bịt mắt bắt vịt.

Để mỗi người tham gia lễ hội được vui vẻ, an toàn và lành mạnh, Ban tổ chức không chỉ nhắc nhở mỗi người cần chấp hành quy định của luật chơi mà còn phải thượng tôn pháp luật với tinh thần vui chơi là chính. 

Còn tại đình Nam Dư Thượng, theo truyền thống nông nghiệp lâu đời, vào ngày 14 và 15 tháng hai âm lịch, những người dân ven sông lại nô nức tiến hành nghi lễ lễ cấp thuỷ, đây là nghi lễ người dân dùng kiệu rước nước lấy từ sông Hồng về để làm lễ.

Tại nghi thức này, đoàn rước kiệu sẽ đi bộ chừng 2km, sau đó được thuyền đưa ra giữa dòng sông. Một cụ già cao niên đã được lựa chọn theo tiêu chuẩn về tuổi tác, đạo đức gia đình cũng như sức khỏe để đại diện thực hiện cho dân làng.

Sau đó, phần lễ tế được các cụ cao niên trong làng và ban tổ chức thực hiện với tấm lòng thành kính dâng lên các vị thành hoàng để cầu mong cho dân làng một năm no ấm, an bình và hạnh phúc, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Do mỗi dịp lễ hội diễn ra sẽ thu hút hàng ngàn người dân thập phương đến tham gia, thời gian rước kiệu kéo dài nên dễ xảy ra tình trạng gây ùn tắc trên đường hoặc gây mất ANTT, tệ nạn cờ bạc trong khi vui chơi các trò chơi.

Tuy nhiên, những năm qua, trước sự chỉ đạo, quán triệt và tuyên truyền của UBND, Công an phường Vĩnh Hưng cũng như của ban tổ chức lễ hội nên không xảy ra các vụ việc vi phạm, phức tạp.

Với bề dày lịch sử hàng trăm năm cùng những phong tục tập quán tín ngưỡng phong phú đậm đà bản sắc dân tộc có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân, năm 1992, đình và chùa Nam Dư Thượng được Bộ Văn hoá thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) đã xếp hạng là Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia.