Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can trong vụ án liên quan đến hoạt động khai thác, kinh doanh khoáng sản và vi phạm quy định về thuế. Trong số này, ông Nguyễn Văn Đông (64 tuổi), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rạng Đông (sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông), cùng một số người thân và cấp dưới bị truy tố về tội trốn thuế.
Bị can Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Rạng Đông bị truy tố tội "Trốn thuế".
Theo cáo trạng, Tập đoàn Rạng Đông là doanh nghiệp tư nhân hoạt động đa ngành với hệ thống 12 công ty thành viên, trải rộng ở các lĩnh vực xây dựng, khoáng sản, thương mại và vật liệu xây dựng. Ông Nguyễn Văn Đông được xác định là người trực tiếp điều hành, chi phối toàn bộ hoạt động tài chính và kinh doanh của hệ thống này.
Quá trình điều tra cho thấy vào cuối năm 2023, khi doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, một phương thức giao dịch bất thường đã được thiết lập. Theo đó, ông Đông phê duyệt chủ trương bán quặng Ilmenite theo cơ chế “hai giá”: giá thể hiện trên hợp đồng và hóa đơn thấp hơn đáng kể so với giá thực tế giao dịch với khách hàng.
Phần chênh lệch giữa hai mức giá này không được thanh toán qua hệ thống ngân hàng mà được yêu cầu trả bằng tiền mặt. Dòng tiền này không đi qua sổ sách kế toán mà được thu gom, quản lý riêng và chuyển lại cho lãnh đạo doanh nghiệp sử dụng. Đây được xác định là thủ đoạn nhằm che giấu doanh thu thực tế, qua đó giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.
Cụ thể, từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024, một khách hàng đã ký 5 hợp đồng mua tổng cộng 38.000 tấn quặng Ilmenite từ Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình - đơn vị thành viên của Tập đoàn Rạng Đông, với tổng giá trị theo hợp đồng là 115,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả điều tra xác định số tiền chênh lệch ngoài hợp đồng là 16,5 tỷ đồng đã được thanh toán bằng tiền mặt và không được kê khai.
Theo kết luận giám định, việc không hạch toán khoản tiền này đã gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước gần 3,9 tỷ đồng tiền thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Bị can Phan Thành Muôn và các bị can khác trong vụ án Khai thác quặng titan trái phép gần 460.000 tấn khoáng vật nặng, trị giá hơn 1.508 tỉ đồng. Ảnh: BCA
Đáng chú ý, cơ quan tố tụng xác định vai trò của từng cá nhân trong đường dây này. Ông Nguyễn Văn Đông bị cáo buộc là người chủ mưu, chỉ đạo xuyên suốt việc thực hiện cơ chế “hai giá”. Các bị can khác, bao gồm người thân và nhân sự phụ trách tài chính, bán hàng, đóng vai trò thực hiện giao dịch, thu tiền và quản lý dòng tiền ngoài sổ sách.
Tại cơ quan điều tra, các bị can đã thừa nhận việc bàn bạc, thống nhất phương thức giao dịch này nhằm tạo nguồn tiền mặt phục vụ hoạt động chi tiêu nội bộ của doanh nghiệp, đồng thời giảm số thuế phải nộp.
Dù vậy, cáo trạng cũng ghi nhận một số tình tiết giảm nhẹ đối với ông Nguyễn Văn Đông như thành khẩn khai báo, tự nguyện khắc phục hậu quả và có nhiều đóng góp trong quá trình hoạt động trước đây. Hiện bị can được áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú. Vụ án đã được chuyển đến Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử theo quy định.
Từ vụ việc này, các cơ quan chức năng cho rằng cần tiếp tục siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh khoáng sản và tăng cường giám sát nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực có giao dịch giá trị lớn, nhằm ngăn chặn các thủ đoạn gian lận tinh vi tương tự.
