Thông tin khoảng 4.000 cá nhân phản ánh bị mạo danh thành lập doanh nghiệp được Bộ Tài chính công bố tại cuộc họp báo ngày 6/10/2026. Các đơn vị chuyên môn đang phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh tại địa phương để rà soát, xác minh, làm rõ có hay không hành vi mạo danh. Vì vậy, con số trên phản ánh số trường hợp được báo cáo, không đồng nghĩa toàn bộ đã được cơ quan chức năng kết luận là nạn nhân bị mạo danh.
Về nguyên tắc, việc tên một người xuất hiện trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp không đủ để kết luận người đó thực sự thực hiện thủ tục thành lập hoặc phải chịu mọi nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp. Cần xác minh hồ sơ đăng ký, chữ ký, giấy tờ được sử dụng, tư cách của người đứng tên và quá trình hoạt động thực tế của doanh nghiệp.
Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15, cùng Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp và Nghị định số 296/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168 là những căn cứ cần đối chiếu khi xem xét tính hợp pháp của hồ sơ đăng ký. Việc xác định trách nhiệm phải dựa trên quy định áp dụng và kết quả xác minh cụ thể, không chỉ căn cứ vào thông tin thể hiện trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Cũng cần phân biệt trách nhiệm của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty, thành viên góp vốn và người đại diện theo pháp luật. Phạm vi trách nhiệm tài sản khác nhau tùy loại hình doanh nghiệp và tư cách của từng chủ thể. Chẳng hạn, chủ doanh nghiệp tư nhân về nguyên tắc chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động của doanh nghiệp; trong khi thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Tuy nhiên, các quy định này không thể được áp dụng máy móc để buộc người bị mạo danh thực hiện nghĩa vụ phát sinh từ hồ sơ mà họ không thực hiện hoặc không chấp thuận. Nếu có dấu hiệu giả mạo, cơ quan chức năng cần làm rõ người thực sự thực hiện hành vi, tính xác thực của hồ sơ và căn cứ xác định trách nhiệm của từng bên.
Đối với nghĩa vụ thuế, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là văn bản cần được đối chiếu đối với các vấn đề quản lý thuế phát sinh trong thời điểm hiện nay. Việc xác định người nộp thuế, khoản nợ và trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ phải dựa trên căn cứ pháp luật cùng hồ sơ cụ thể. Phản ánh bị mạo danh không tự động làm mất hiệu lực mọi thông báo hoặc quyết định đã ban hành; người liên quan cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác minh và xử lý theo đúng trình tự.
Cơ quan nào xử lý hồ sơ mạo danh, nợ thuế và quyết định tạm hoãn xuất cảnh?
Vụ việc có thể liên quan đồng thời đến đăng ký doanh nghiệp, quản lý thuế và dấu hiệu vi phạm pháp luật về dữ liệu cá nhân hoặc giả mạo giấy tờ. Do đó, cần phân biệt thẩm quyền của từng cơ quan để việc xác minh và xử lý được thực hiện đúng đầu mối.
Theo thông tin Bộ Tài chính công bố, cơ quan đăng ký kinh doanh tại địa phương đang phối hợp với đơn vị chuyên môn để rà soát các trường hợp được phản ánh. Khi phát hiện dấu hiệu mạo danh, cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra hồ sơ đăng ký và xử lý theo quy định. Việc điều chỉnh hoặc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nếu có căn cứ, phải được thực hiện theo đúng trình tự pháp luật.
Người nghi bị mạo danh nên gửi đơn đề nghị xác minh bằng văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh có liên quan, nêu rõ việc không thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp và yêu cầu kiểm tra hồ sơ. Các giấy tờ, thông báo đã nhận, thông tin doanh nghiệp bị đứng tên cùng tài liệu thể hiện mình không tham gia thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp cần được lưu giữ để phục vụ quá trình giải quyết.
Nếu phát sinh thông báo nợ thuế, người dân cần liên hệ cơ quan thuế đang quản lý khoản nợ để đề nghị làm rõ căn cứ xác định người nộp thuế, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và tình trạng xử lý. Trường hợp có dấu hiệu giả mạo chữ ký, sử dụng giấy tờ trái phép hoặc chiếm đoạt thông tin cá nhân, người bị ảnh hưởng có thể trình báo cơ quan công an để được xem xét theo thẩm quyền.
Đối với việc tạm hoãn xuất cảnh, cần đối chiếu Nghị định số 49/2025/NĐ-CP của Chính phủ về ngưỡng áp dụng tạm hoãn xuất cảnh cùng các quy định pháp luật liên quan. Việc áp dụng biện pháp này phụ thuộc vào đối tượng, điều kiện, ngưỡng nợ và thời gian nợ theo trường hợp tương ứng; không thể suy luận rằng cứ có tên trong hồ sơ doanh nghiệp hoặc có phản ánh bị mạo danh là đương nhiên bị tạm hoãn xuất cảnh.
Ngược lại, khi có căn cứ cho thấy việc xác định chủ thể có thể sai sót do hồ sơ bị giả mạo, người dân cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra lại và xử lý các quyết định liên quan theo quy định. Kết quả xác minh hồ sơ đăng ký doanh nghiệp cần được phối hợp, cập nhật kịp thời với cơ quan thuế để hạn chế việc kéo dài những hệ quả hành chính đối với người bị ảnh hưởng.
Tại cuộc họp báo ngày 6/10/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đề nghị những trường hợp đã nộp đầy đủ hồ sơ nhưng sau 6 tháng chưa được rà soát, giải quyết phản ánh lại Bộ Tài chính. Đây là yêu cầu thúc đẩy xử lý vụ việc, không phải thời hạn pháp luật áp dụng chung cho tất cả thủ tục hoặc mọi trường hợp bị mạo danh.
Hoàn thiện cơ chế xác thực để không đẩy rủi ro về phía người dân
Vụ việc hàng nghìn cá nhân phản ánh bị mạo danh cho thấy yêu cầu cấp thiết trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân khi thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp. Nếu thông tin định danh bị lợi dụng, người có thông tin có thể phải mất nhiều thời gian làm việc với các cơ quan chức năng để làm rõ tư cách pháp lý, nghĩa vụ thuế và những hệ quả hành chính liên quan.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, cùng Nghị định số 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật, tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào việc tổ chức thu thập, xác thực, sử dụng và bảo vệ thông tin trong từng quy trình hành chính.
Về phía quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác thực thông tin người đăng ký, tăng khả năng phát hiện hồ sơ có dấu hiệu bất thường và xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tiếp nhận, xử lý hồ sơ. Việc đối chiếu dữ liệu định danh và tăng cường phối hợp giữa các hệ thống quản lý có thể góp phần hạn chế nguy cơ thông tin cá nhân bị lợi dụng, nhưng các biện pháp cụ thể phải được triển khai phù hợp với pháp luật và bảo đảm quyền lợi của người dân.
Bên cạnh đó, quy trình tiếp nhận phản ánh cần minh bạch về đầu mối xử lý, tiến độ xác minh và kết quả giải quyết. Khi phát hiện hồ sơ có dấu hiệu mạo danh, cơ quan chức năng cần xem xét không chỉ tính hợp pháp của việc đăng ký doanh nghiệp mà còn những nghĩa vụ, quyết định hành chính có liên quan, bảo đảm các hệ quả phát sinh được xử lý theo đúng căn cứ pháp luật.
Bộ Tài chính cho biết các đơn vị liên quan đang rà soát, xác minh các trường hợp được phản ánh và nghiên cứu giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý. Hiệu quả xử lý cần được thể hiện bằng kết quả xác minh cụ thể, sự phối hợp giữa các cơ quan và việc khắc phục kịp thời những sai sót nếu được phát hiện.
Người dân không thể bị mặc nhiên quy trách nhiệm chỉ vì thông tin cá nhân xuất hiện trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp đang có dấu hiệu bị làm giả. Việc xác minh cần dựa trên chứng cứ khách quan, làm rõ trách nhiệm của các bên và bảo đảm quyền khiếu nại, yêu cầu giải quyết theo quy định. Đây là điều kiện cần thiết để bảo đảm quản lý thuế nghiêm minh, đồng thời không để người dân gánh chịu rủi ro từ hành vi sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
