Năm 2012, UBND thành phố Hà Nội phê duyệt đầu tư xây dựng Dự án tổ hợp ga Ngọc Hồi, đến ngày 24/4/2017, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) ban hành Quyết định số 1198/QĐ-BGTVT phê duyệt điều chỉnh dự án. Theo đó, diện tích sử dụng đất là 151,9ha.
Theo dự thảo quy hoạch xây dựng chi tiết, ga Ngọc Hồi từ nay đến năm 2030, tầm nhìn 2050 là tổ hợp gồm ga đường sắt tốc độ cao 8 ha, khu depot 102 ha; ga đường sắt quốc gia 14,6 ha, ga hàng hóa 24,6 ha; khu depot đường sắt đô thị 21 ha; hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ chung cho vận hành của ga Ngọc Hồi là 18,5 ha…
Do đó, khi tổ hợp ga Ngọc Hồi đi vào hoạt động sẽ đóng vai trò chiến lược trong mạng lưới giao thông đô thị của Thủ Đô nói riêng và Việt Nam nói chung. Sẽ giúp liên kết vùng, đáp ứng nhu cầu đi lại, vận tải hàng hóa của người dân, làm giảm áp lực cho đường bộ và hàng không, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương.
Tuy nhiên, 14 năm qua, do điều chỉnh dự án, do chậm bố trí vốn và chưa hoàn thiện việc bàn giao đất sau khi giải phóng mặt bằng để quản lý dẫn đến việc triển khai dự án bị kéo dài từ đó nhiều diện tích đất bị lấn chiếm, sử dụng trái phép.
Theo tìm hiểu của PV, sau khi đất được thu hồi, nhằm chống tái lấn chiếm và bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, UBND huyện Thanh Trì (cũ) đã cho thuê mặt bằng tạm qua hình thức đấu giá để làm bãi đỗ xe, bãi tập kết vật liệu xây dựng hoặc phục vụ nuôi trồng thủy sản, sản xuất nông nghiệp với điều kiện không xây dựng công trình kiên cố và phải hoàn trả mặt bằng khi Nhà nước yêu cầu.
Tuy nhiên, quá trình sử dụng đất, nhiều tổ chức, cá nhân không thực hiện đúng hợp đồng mà tự ý thay đổi mục đích sử dụng, tự ý xây dựng công trình, nhà xưởng, nhà kho, lán tạm trái phép, thậm chí không bàn giao mặt bằng khi hợp đồng bị thanh lý.
Việc này đã khiến hàng trăm nhà xưởng, công trình mọc trên đất dự án dẫn đến phát sinh nhiều vấn đề phức tạp và hệ lụy kéo dài trong công tác quản lý đất đai tại khu vực.
Từ ngày 1/7/2025, sau khi tiếp nhận địa bàn hành chính mới, dù UBND xã Ngọc Hồi đã chủ động triển khai nhiều biện pháp, kế hoạch nhằm yêu cầu các trường hợp hết hợp đồng và vi phạm khẩn trương di dời tài sản, tháo dỡ công trình, thậm chí tổ chức nhiều đợt xử lý, giải tỏa theo quy định nhưng nhiều vi phạm vẫn còn tồn tại.
Theo ghi nhận của PV Người đưa tin TV, hiện bên cạnh cả trăm ha đất vẫn là đồng ruộng thì nhiều diện tích trong tổ hợp ga Ngọc Hồi và khu đất giáp ranh vẫn còn tồn tại hàng chục nhà xưởng, tất cả đều được quây tôn, lợp mái để làm nhà xưởng, nhà kho, lán tạm và các bãi để máy móc, phương tiện. Việc này không chỉ vi phạm về đất đai, xây dựng mà còn có nguy cơ cháy nổ cao.
Bên cạnh đó, nhiều diện tích khác cũng được người dân tận dụng để làm ao hồ nuôi cá, chăn gà vịt,...
Đáng nói, nhiều nhà xưởng, kho bãi khi hết hợp đồng và bị yêu cầu di dời tài sản để trả lại mặt bằng thì chỉ tìm cách di chuyển tài sản của mình mà bỏ mặc những chất thải, phế phẩm tại dự án khiến nhiều khu vực trở nên đổ nát, rác và chất thải nguy hại được chất đống có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, hủy hoại đất, khó có khả năng phục hồi.
Đặc biệt, những kho thuộc da, ủ muối da trâu, da bò sau khi di chuyển tài sản đi để lại nhiều chất thải có mùi hôi nồng nặc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và sức khỏe con người.
Việc xử lý các vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng và môi trường tại khu đất đã giải phóng mặt bằng thuộc dự án tổ hợp ga Ngọc Hồi là yêu cầu cấp thiết, không chỉ bảo đảm kỷ cương pháp luật, bảo vệ tài sản công mà còn để phòng tránh các vụ việc vi phạm kéo dài, gây phức tạp về an ninh trật tự và bức xúc trong dư luận.
