Theo phản ánh trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, một người dân cho biết gia đình đã được một tổ chức chính trị - xã hội giao nhà đại đoàn kết từ năm 2025. Thửa đất sử dụng ổn định từ năm 2005 đến nay, không có tranh chấp, không lấn chiếm và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương.
Tuy nhiên, trong quá trình làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, cơ quan chức năng cho rằng trường hợp này chưa đủ điều kiện do không có quyết định giao đất cụ thể. Đồng thời, có quan điểm cho rằng cụm từ “nhà đại đoàn kết gắn liền với đất” phải được hiểu là có cả giấy tờ giao đất thì mới được áp dụng quy định tại điểm a khoản 3 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024.
Từ đó, người dân đặt câu hỏi: Việc không có quyết định giao đất có làm mất đi điều kiện được cấp Sổ đỏ hay không? Và cách hiểu nêu trên có đúng với tinh thần của pháp luật?
Về nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời như sau:
“Tại điểm a khoản 3 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024 quy định:
‘3. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ sau đây thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất:
a) Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa, nhà tình thương, nhà đại đoàn kết gắn liền với đất;…’”.
Căn cứ quy định nêu trên, Bộ khẳng định: Trường hợp hộ gia đình, cá nhân có giấy tờ giao nhà đại đoàn kết gắn liền với đất thì được xác định là có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo khoản 3 Điều 137 và thuộc diện được cấp Giấy chứng nhận, đồng thời không phải nộp tiền sử dụng đất.
Tuy nhiên, Bộ cũng lưu ý: Nếu chỉ có giấy tờ giao nhà đại đoàn kết mà không thể hiện việc gắn liền với đất thì chưa đủ cơ sở pháp lý để áp dụng quy định này.
Từ quy định và hướng dẫn nêu trên có thể thấy, yếu tố mấu chốt không nằm ở việc có hay không “quyết định giao đất” riêng biệt, mà nằm ở nội dung pháp lý của giấy tờ giao nhà. Nếu giấy tờ thể hiện rõ việc giao nhà gắn liền với quyền sử dụng đất thì đây đã được coi là một dạng giấy tờ hợp pháp về đất đai theo Luật.
Nói cách khác, việc một số cơ quan hiểu theo hướng “phải có thêm quyết định giao đất” mới được áp dụng điểm a khoản 3 Điều 137 là cách hiểu mang tính bổ sung điều kiện ngoài luật, không hoàn toàn phù hợp v ới tinh thần của quy định.
Quy định này của Luật Đất đai 2024 được xây dựng nhằm ghi nhận thực tế lịch sử: nhiều trường hợp người dân được hỗ trợ nhà ở từ các tổ chức chính trị - xã hội (nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết…) nhưng không có đầy đủ hồ sơ đất đai theo cơ chế giao đất truyền thống. Việc pháp luật cho phép sử dụng chính các giấy tờ này để cấp Sổ đỏ là nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp, ổn định chỗ ở cho người dân.
Đối với các trường hợp cụ thể, người dân nên liên hệ với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được hướng dẫn, đồng thời có thể cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh quá trình sử dụng đất ổn định, phù hợp quy hoạch nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
