Theo phản ánh trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một người dân cho biết gia đình có tổng diện tích 847 m² đất, trong đó 300 m² đất ở và 547 m² đất trồng cây lâu năm, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1999 do người cha đứng tên đại diện.
Trên thửa đất này hiện có hai căn nhà với tổng diện tích xây dựng khoảng 208 m², là nơi ba hộ gia đình sinh sống ổn định hơn 30 năm, gồm bố mẹ, gia đình người chị và gia đình người em.
Tuy nhiên, khi Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất, cả ba hộ gia đình đều không còn nhà ở, đất ở nào khác tại địa phương và hiện phải đi thuê nhà để sinh sống.
Theo người dân, trong quá trình giải quyết bồi thường, UBND xã đã căn cứ khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024 để xác định gia đình người hỏi và gia đình người em thuộc diện “hộ thiếu”. Từ thực tế này, người dân băn khoăn khái niệm “hộ thiếu” và “hộ đủ” được hiểu như thế nào theo quy định của pháp luật, đồng thời đặt câu hỏi việc xác định diện tích đất ở được bồi thường sẽ căn cứ vào diện tích đất ở ghi trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay dựa trên tiêu chí nào khác để xác định đủ hoặc không đủ điều kiện bố trí tái định cư.
Về nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời như sau:
“Tại các khoản 4, khoản 10 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024 đã quy định:
‘Điều 111. Bố trí tái định cư
…Khoản 4. Hộ gia đình, cá nhân có đất ở, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế đang sử dụng đất ở, đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường về đất ở theo quy định tại Điều 95 của Luật này thì được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tại khu tái định cư hoặc tại địa điểm khác phù hợp.
Trường hợp trong hộ gia đình có nhiều thế hệ hoặc có nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất ở bị thu hồi nếu đủ điều kiện để tách thành từng hộ gia đình riêng theo quy định của pháp luật về cư trú hoặc có nhiều hộ gia đình có chung quyền sử dụng 01 thửa đất ở bị thu hồi mà diện tích đất ở được bồi thường không đủ để giao riêng cho từng hộ gia đình thì được xem xét hỗ trợ để giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở cho các hộ gia đình còn thiếu.
…Khoản 10. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào quỹ đất ở, nhà ở tái định cư và tình hình thực tế tại địa phương quy định chi tiết về suất tái định cư tối thiểu quy định tại khoản 8 Điều này; quyết định việc hỗ trợ để giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở cho các hộ gia đình còn thiếu theo quy định tại khoản 4 Điều này”.
Do nội dung hỏi của bà là trường hợp cụ thể, đề nghị bà nghiên cứu các quy định nêu trên và liên hệ với cơ quan có chức năng quản lý về đất đai tại địa phương để được xem xét, giải quyết.”
Từ quy định tại khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024 có thể thấy, pháp luật đã tính đến thực tế nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống trên một thửa đất ở. Trong trường hợp thửa đất bị Nhà nước thu hồi mà trên đó có nhiều hộ gia đình cùng sinh sống, hoặc nhiều hộ cùng có quyền sử dụng chung một thửa đất, nếu các trường hợp này đủ điều kiện tách thành từng hộ gia đình riêng theo quy định của pháp luật về cư trú nhưng diện tích đất ở được bồi thường không đủ để bố trí riêng cho từng hộ, thì Nhà nước sẽ xem xét hỗ trợ thêm về đất ở hoặc nhà ở cho các hộ còn lại. Hình thức hỗ trợ có thể là giao đất ở có thu tiền sử dụng đất hoặc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở, tùy thuộc vào quỹ đất, quỹ nhà tái định cư và chính sách cụ thể của địa phương. Quy định này nhằm bảo đảm quyền về chỗ ở cho các hộ gia đình thực tế đang sinh sống ổn định trên cùng thửa đất nhưng không đủ điều kiện bố trí tái định cư độc lập từ phần diện tích đất được bồi thường.
