Theo phản ánh trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, một người dân cho biết năm 1998 có mua một mảnh vườn kèm theo căn nhà đã xây dựng trên đất thông qua giấy viết tay. Từ thời điểm đó đến nay, gia đình vẫn sinh sống ổn định, đồng thời trồng cây trên phần đất này, không xảy ra tranh chấp với các hộ xung quanh.
Tuy nhiên, do chưa thực hiện thủ tục pháp lý về đất đai theo quy định, đến nay thửa đất vẫn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Người dân băn khoăn liệu trường hợp mua bán bằng giấy viết tay từ năm 1998 có được xem xét cấp Sổ đỏ hay không, đồng thời nếu muốn chuyển mục đích sang đất ở thì cần những giấy tờ gì, nộp hồ sơ ở đâu và trình tự thực hiện ra sao.
Về nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời như sau:
“Theo nội dung phản ánh thì không rõ thông tin về nguồn gốc của thửa đất do ông đang sử dụng nên Bộ Nông nghiệp và Môi trường không có cơ sở để trả lời cụ thể”.
Đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay, Bộ cho biết pháp luật hiện hành đã có quy định xử lý đối với các trường hợp này. Cụ thể:
“Tại mục XI, nội dung C, Phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ đã quy định trình tự, thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với trường hợp đã chuyển quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo quy định”.
Như vậy, có thể thấy pháp luật không phủ nhận hoàn toàn giá trị thực tế của các giao dịch “giấy tay” trong quá khứ, mà đã thiết kế cơ chế để người dân hợp thức hóa quyền sử dụng đất, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Tuy nhiên, việc có được cấp Sổ đỏ hay không sẽ phụ thuộc rất lớn vào nguồn gốc thửa đất ban đầu, quá trình sử dụng đất có phù hợp quy hoạch hay không, cũng như việc sử dụng có ổn định, lâu dài và không có tranh chấp.
Về thủ tục cụ thể, người dân cần thực hiện đăng ký đất đai lần đầu theo quy định, trong đó hồ sơ thường bao gồm các giấy tờ như: giấy viết tay mua bán đất, giấy tờ liên quan đến quá trình sử dụng đất, xác nhận của chính quyền địa phương về tình trạng sử dụng ổn định, không tranh chấp… Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, thẩm tra và quyết định việc cấp Giấy chứng nhận theo từng trường hợp cụ thể.
Đối với nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, người dân chỉ có thể thực hiện sau khi đã được công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp, đồng thời phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương và được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Để bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị:
“Đề nghị ông liên hệ với UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn, giải quyết”.
Từ thực tiễn có thể thấy, các trường hợp mua bán bằng giấy viết tay từ trước đây vẫn có cơ hội được xem xét cấp Sổ đỏ nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật. Tuy nhiên, người dân cần chủ động hoàn thiện hồ sơ, làm rõ nguồn gốc đất và liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn cụ thể, tránh phát sinh rủi ro pháp lý trong quá trình sử dụng đất lâu dài.
